TRẢI NGHIỆM CỦA TÔI TỪ BUỔI THỰC TẬP THỰC TẾ ĐẦU TIÊN
Tôi là sinh viên năm cuối ngành Luật. Hôm nay là buổi thực tập đầu tiên của tôi tại Công ty Luật Hiền Phúc Hà Nội, dưới sự hướng dẫn trực tiếp của luật sư Trần Thị Hiền. Trong ngày làm việc đầu tiên, tôi được theo luật sư tham dự phiên tòa sơ thẩm dân sự về tranh chấp hôn nhân và gia đình tại Tòa án nhân dân khu vực 4 Hà Nội. Trong vụ án này, nguyên đơn là người yêu cầu ly hôn, còn luật sư Hiền tham gia tố tụng với tư cách người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bị đơn.
Ngay khi bước vào phòng xét xử, tôi nhận thấy thân chủ của chúng tôi có tâm trạng rất buồn bã và lo lắng, thể hiện rõ sự bất an trước kết quả xét xử của Hội đồng xét xử. Điều này giúp tôi cảm nhận rõ hơn áp lực tâm lý mà các đương sự phải gánh chịu khi tham gia tố tụng.
Phiên tòa được tiến hành đúng theo trình tự của một vụ án dân sự sơ thẩm như những gì tôi đã được học trên giảng đường, bao gồm: chuẩn bị khai mạc phiên tòa; khai mạc phiên tòa; phần trình bày của các đương sự; phần xét hỏi; phần tranh luận; nghị án và tuyên án. Trong quá trình này, các đương sự và người đại diện trình bày quan điểm, đưa ra yêu cầu, đặt câu hỏi, xuất trình và sử dụng chứng cứ để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Khi khai mạc phiên tòa, Chủ tọa hỏi các đương sự, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ về việc có yêu cầu thay đổi người tiến hành tố tụng hoặc người tham gia tố tụng hay không. Tất cả các bên đều xác nhận không có yêu cầu thay đổi, ngoại trừ bị đơn đề nghị thay đổi Thẩm phán chủ trì xét xử. Lý do bị đơn đưa ra là trong các phiên hòa giải trước đó, Thẩm phán đã có những hành vi thể hiện sự thiếu khách quan, gây khó khăn nhất định cho bị đơn. Vị Chủ tọa hỏi ý kiến luật sư Hiền- Luật sư Hiền đã thể hiện sự văn hóa và đạo đức nghề nghiệp, khi không đề nghị thay đổi thẩm phán vì luật sư vào sau, giai đoạn đương sự phản ảnh về vị thẩm phán thì luật sư chưa tham gia nên đó là quyền của đương sự, đề nghị HĐXX theo đúng quy định pháp luật.
Chính việc này đã làm phiên tòa căng thẳng ngay từ đầu phiên tòa, HĐXX phải vào họp, hội ý. Và sau một khoảng thời gian hội ý, chủ tọa đã đọc Quyết định không thay đổi thẩm phán… Tuy rằng đề nghị của đương sự không được chấp nhận, tuy nhiên Thẩm phán đã rất cẩn trọng trong việc điều hành phiên tòa. Tôi có trao đổi với luật sư Hiền thì biết rằng, đây là cách luật sư muốn có một phiên tòa công bằng, tình người, nhân đạo, mặc dù trước đó có biết việc thân chủ của mình bị sức ép, nhưng sau khi có đơn xin thay đổi thẩm phán thì thái độ thẩm phán đã khác, có sự tôn trọng hai bên và công tâm hơn trong việc đánh giá chứng cứ.
Tại phần trình bày, Bị đơn quá xúc động và lúng túng, nên đã không trình bày được nội dung phản tố, căn cứ phản tố. Luật sư Hiền đã trình bày thay một cách rõ ràng, sau đó, bị đơn đã lấy lại được bình tĩnh và trả lời câu hỏi rành mạch rõ ràng, luật sư hỗ trợ đương sự trong việc trả lời thay một số câu hỏi liên quan đến thời gian, số tiền chuyển cụ thể, chứng minh số tiền nhận giúp bố mẹ từ việc bán đất của bố mẹ, cũng như sau đó chuyển khoản cho vợ giữ, chưa có sự tặng cho giữa mẹ và con, giữa chồng cho vợ. Mặt khác chứng minh tiền gửi cho vợ là để mua nhà…. Chứng minh điều kiện nuôi con của hai bên là ngang nhau, cô vợ đưa ra số tiền thu nhập không hợp pháp khi số tiền lương chính là hơn 4 triệu đồng, nhưng thu nhập hàng tháng lại lên đến 37 triệu đồng mà không có con số tính toán cụ thể.
Việc đề nghị thay đổi thẩm phán chính là tạo một sức ép nhất định, để cho chính thẩm phán soi lại mình và điều hành xét xử một cách cẩn trọng, khách quan. Để Hội đồng xét xử xem xét lại tính khách quan của việc tiến hành tố tụng, đánh giá toàn diện nội dung, tài liệu vụ án. Điều này góp phần làm cho quá trình xét xử trở nên minh bạch hơn và giúp các tình tiết của vụ án được làm rõ. Tại phiên tòa cũng có các sinh viên của Tòa án tham gia học hỏi, nghiên cứu.
Tại phần trình bày, phía nguyên đơn yêu cầu bị đơn phải chu cấp cho con đến khi đủ 18 tuổi với mức cao đã đề nghị trước đó từ 5 triệu lên 7 triệu đồng/tháng, trong khi thực tế thu nhập của hai bên vợ chồng là tương đương và đều ở mức thấp. Điều này cho thấy quan hệ hôn nhân giữa hai người đã thực sự rạn nứt, không còn tình cảm, thậm chí còn có xu hướng gây khó khăn cho nhau. Bên cạnh đó, nguyên đơn yêu cầu được trực tiếp nuôi dưỡng cả hai con với lập luận rằng hai cháu đều là con gái, những vấn đề về tâm sinh lý người mẹ sẽ hiểu rõ hơn, đồng thời không muốn các cháu phải về quê sinh sống và học tập.
Về phía bị đơn, anh trình bày không mong muốn ly hôn, dù biết vợ có quan hệ tình cảm bên ngoài; tuy nhiên vì thương các con nên anh sẵn sàng bỏ qua để giữ gìn gia đình. Trong trường hợp buộc phải ly hôn, anh cũng tha thiết mong muốn được trực tiếp nuôi dưỡng cả hai con. Khi trình bày trước Hội đồng xét xử, bị đơn không kìm được cảm xúc và bật khóc. Là người dự khán, tôi không khỏi xúc động và đồng cảm với hoàn cảnh của anh – một người đàn ông dù gặp nhiều khó khăn vẫn nỗ lực vun vén cho gia đình, nhưng cuối cùng lại đứng trước nguy cơ mất đi tổ ấm của mình và chỉ còn biết trông cậy vào sự bảo vệ của luật sư.
Ngoài ra, mẹ của bị đơn là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án đã nộp đơn yêu cầu độc lập, đề nghị Tòa án buộc nguyên đơn hoàn trả số tiền 2.000.000.000 đồng.
Theo trình bày của bà, trước đây bà đã giao cho con trai mình một khoản tiền nhằm nhờ mua một căn hộ tại Hà Nội để làm nơi dưỡng già và sinh sống cùng các con. Xuất phát từ những kinh nghiệm thực tế tại địa phương, bà bày tỏ sự lo lắng trước nhiều trường hợp cha mẹ để con cái đứng tên nhà ở chung, sau đó phát sinh mâu thuẫn vợ chồng, dẫn đến việc cha mẹ không còn chỗ ở ổn định. Do đó, bà mong muốn căn hộ được mua phải đứng tên chính bà để bảo đảm quyền lợi hợp pháp của mình.
Do đặc thù công việc phải thường xuyên đi sớm về muộn, bị đơn lo ngại không thể trực tiếp quản lý khoản tiền lớn nên đã nhờ vợ là nguyên đơn giữ hộ số tiền nêu trên. Sau khi mâu thuẫn hôn nhân phát sinh, nguyên đơn không hoàn trả lại khoản tiền theo thỏa thuận, từ đó phát sinh tranh chấp như hiện nay.
Tại phần xét hỏi, tôi đặc biệt ấn tượng với cách đặt câu hỏi của luật sư Hiền. Các câu hỏi được sắp xếp theo trình tự rõ ràng, logic, đi từ tổng thể đến cụ thể, tập trung làm rõ những vấn đề then chốt của vụ án. Đây là kỹ năng thực tiễn quan trọng mà tôi nhận thức bản thân cần học hỏi và rèn luyện nhiều hơn.
Phần tranh luận tại phiên tòa là nội dung khiến tôi chú ý nhất, bởi nó hoàn toàn khác so với những ví dụ mang tính khuôn mẫu trong giáo trình. Các lập luận phải linh hoạt, bám sát diễn biến phiên tòa, không lệch trọng tâm, đồng thời phản ứng kịp thời trước quan điểm của phía đối lập. Quan trọng nhất, mọi lập luận đều hướng tới mục tiêu bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp cho thân chủ. Luật sư đã gửi kiến nghị xét xử trước nên trình bày ngắn gọn, xúc tích, không phụ thuộc vào Bản luận cứ chuẩn bị, luật sư tự trình bày nói ngoài không phụ thuộc vào chuẩn bị trước, rất thuyết phục Hội đồng xét xử và Viện kiểm sát.
Kết thúc phiên tòa, Hội đồng xét xử tuyên án: bị đơn được trực tiếp nuôi dưỡng một người con; đồng thời buộc nguyên đơn phải hoàn trả số tiền 2 tỷ đồng cho mẹ của bị đơn. Đồng nhất với quan điểm, đề nghị của Viện kiểm sát.
Đây giá trị mà tôi học được từ vụ án, vì tôi có nghe đâu đó vẫn còn việc các luật sư quan hệ vật chất với cơ quan tố tụng để được kết quả như muốn nhưng ở vụ án này hoàn toàn không có bất cứ một vấn đề abc gì, hoàn toàn chiến thắng bằng khoa học, lý luận. Đó chính là
BÀI HỌC TRẢI NGHIỆM
Từ trải nghiệm thực tế tại phiên tòa, tôi rút ra một số bài học quan trọng đối với sinh viên luật, đặc biệt là những người chuẩn bị bước vào con đường hành nghề luật sư. Trước hết, kiến thức pháp luật được học trên giảng đường chỉ là nền tảng; trong khi đó, thực tiễn mới là yếu tố quyết định đến hiệu quả hành nghề. Pháp luật không được áp dụng một cách máy móc mà đòi hỏi sự linh hoạt, nhạy bén và khả năng thích ứng với từng vụ việc cụ thể.
Bên cạnh đó, luật sư không chỉ là người bảo vệ quyền lợi pháp lý mà còn là chỗ dựa tinh thần cho thân chủ. Việc lắng nghe, thấu hiểu và chia sẻ với những lo lắng của thân chủ là yếu tố không thể thiếu trong đạo đức nghề nghiệp luật sư.
Ngoài ra, kỹ năng xét hỏi và tranh luận tại tòa giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc làm rõ sự thật khách quan của vụ án. Sinh viên luật cần rèn luyện tư duy phản biện, khả năng ứng biến và kỹ năng lập luận sắc bén thay vì chỉ học thuộc các mẫu văn bản, luận cứ có sẵn.
Cuối cùng, các vụ án hôn nhân và gia đình không chỉ là tranh chấp pháp lý đơn thuần mà còn là những bi kịch về mặt tình cảm, ảnh hưởng sâu sắc đến con cái và các thành viên khác trong gia đình. Do đó, người làm nghề luật cần tiếp cận các vụ việc này bằng góc nhìn nhân văn, hướng tới sự công bằng, hợp tình và hợp lý, thay vì chỉ theo đuổi thắng – thua.
Buổi thực tập đầu tiên là một trải nghiệm quý báu, giúp tôi nhận thức rõ hơn về con đường nghề nghiệp mà mình đang lựa chọn. Tôi hiểu rằng, để trở thành một người hành nghề luật giỏi, trước hết cần là người hiểu luật, hiểu con người và hiểu cuộc sống.
Bài viết: Phạm Đình Phúc Khánh – Sinh viên thực tập
📞 THÔNG TIN LIÊN HỆ CHÍNH THỨC
CÔNG TY LUẬT TNHH HIỀN PHÚC HÀ NỘI;
📍 Địa chỉ trụ sở: Thôn 2, xã Nam Phù, thành phố Hà Nội
📍 Địa chỉ giao dịch: P428 – VP3, Bán đảo Linh Đàm, Hoàng Liệt, Hà Nội
📞 Hotline tư vấn pháp lý: 0962 282 418
✉ Email: hienphuchn@gmail.com;
🌐 Website: hienphuclaw.com;
Tiktok: https://www.tiktok.com/@luatsu.hien?
