TÒA ÁN NÀO ĐƯỢC HỦY GIẤY CHỨNG NHẬN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT ĐÃ CẤP KHÔNG ĐÚNG?
Trong thực tiễn giải quyết tranh chấp đất đai, một trong những vấn đề thường xuyên phát sinh là việc Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được cấp không đúng quy định của pháp luật. Có những trường hợp giấy chứng nhận được cấp sai đối tượng sử dụng đất, sai diện tích, sai nguồn gốc sử dụng đất hoặc chồng lấn với quyền sử dụng đất của người khác.
Khi xảy ra tranh chấp, các bên thường đặt ra câu hỏi: Tòa án nào có thẩm quyền hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp không đúng.
(Ảnh minh họa)
Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (thường gọi là sổ đỏ) là một quyết định hành chính cá biệt do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành. Trong thực tế, không ít trường hợp GCNQSDĐ được cấp sai đối tượng, sai diện tích, sai nguồn gốc hoặc chồng lấn quyền sử dụng đất, dẫn đến tranh chấp và yêu cầu Tòa án hủy bỏ.
Tuy nhiên, thẩm quyền của Tòa án trong việc hủy GCNQSDĐ đã có sự thay đổi đáng kể khi hệ thống Tòa án được tổ chức lại theo pháp luật mới năm 2025.
Bài viết này sẽ phân tích rõ Tòa án nào có thẩm quyền hủy GCNQSDĐ theo quy định cũ và quy định mới hiện nay.
___________________________
-
Bản chất pháp lý của việc hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất
Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là quyết định hành chính cá biệt do UBND có thẩm quyền cấp theo quy định của Luật Đất đai.
Trong quá trình giải quyết tranh chấp đất đai, Tòa án có thể tuyên hủy GCNQSDĐ nếu xác định việc cấp giấy chứng nhận đó:
- Cấp sai đối tượng sử dụng đất
- Cấp không đúng trình tự thủ tục
- Cấp chồng lấn diện tích đất
- Cấp trái quy định pháp luật đất đai
Việc hủy GCNQSDĐ có thể được thực hiện trong:
– Vụ án hành chính (khởi kiện quyết định hành chính);
– Vụ án dân sự (tranh chấp đất đai có yêu cầu hủy giấy chứng nhận)
Quy định trước đây theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015
Theo khoản 4 Điều 34 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, khi giải quyết vụ án dân sự, nếu cần thiết Tòa án có quyền hủy quyết định cá biệt trái pháp luật của cơ quan nhà nước.
Quy định này nêu rõ: Trường hợp quyết định cá biệt do UBND cấp huyện hoặc Chủ tịch UBND cấp huyện ban hành thì Tòa án nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền xem xét và hủy quyết định đó.
Do đó trong thực tiễn: Nếu GCNQSDĐ do UBND huyện cấp và bị yêu cầu hủy thì Tòa án nhân dân cấp tỉnh sẽ có thẩm quyền giải quyết. Cách quy định này dẫn đến một thực tế: Nhiều tranh chấp đất đai dân sự thông thường, nhưng vì có yêu cầu hủy sổ đỏ nên vụ án phải chuyển lên TAND cấp tỉnh.
Trước đó TAND cấp tỉnh có thẩm quyền hủy GCNSDD do UBND huyện cấp (Ảnh minh họa)
Điều này làm cho:
+ Thẩm quyền xét xử phức tạp;
+ Hồ sơ bị chuyển cấp;
+ Thời gian giải quyết kéo dài.
-
Thay đổi lớn của pháp luật tố tụng từ năm 2025
Từ năm 2025, hệ thống Tòa án Việt Nam đã có sự tổ chức lại toàn diện, theo đó: Bỏ Tòa án nhân dân cấp huyện; Thành lập Tòa án nhân dân khu vực. Tòa án nhân dân cấp tỉnh chủ yếu xét xử phúc thẩm
Theo quy định mới của Bộ luật Tố tụng dân sự sửa đổi năm 2025, thẩm quyền được thiết kế lại như sau:
Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền:
- Giải quyết tất cả các vụ án dân sự sơ thẩm
- Bao gồm cả tranh chấp đất đai có quyền hủy quyết định cá biệt của cơ quan nhà nước, nếu quyết định đó liên quan đến việc giải quyết vụ án dân sự, vụ án hành chính.
Như vậy: Ngay cả khi GCNQSDĐ do UBND cấp huyện (nay là cấp huyện cũ) cấp sai, thì: Tòa án nhân dân khu vực vẫn có quyền hủy GCNQSDĐ đó trong quá trình giải quyết vụ án dân sự.
Tòa án nhân dân cấp tỉnh, theo mô hình mới, TAND cấp tỉnh chủ yếu có chức năng: Xét xử phúc thẩm đối với bản án, quyết định của Tòa án nhân dân khu vực bị kháng cáo hoặc kháng nghị.
-
Tòa án nào hiện nay được quyền hủy GCNQSDĐ?
Từ quy định mới, có thể xác định:
Trường hợp 1: Vụ án dân sự có yêu cầu hủy GCNQSDĐ
Tòa án có thẩm quyền: Tòa án nhân dân khu vực sẽ: Giải quyết tranh chấp đất đai, đồng thời xem xét tính hợp pháp của GCNQSDĐ, nếu xác định việc cấp giấy là trái pháp luật thì Tuyên hủy GCNQSDĐ;
Trường hợp 2: Bản án bị kháng cáo:
Nếu bản án của Tòa án khu vực bị kháng cáo thì Tòa án nhân dân cấp tỉnh sẽ xét xử phúc thẩm.
-
Ý nghĩa của sự thay đổi này: Việc sửa đổi thẩm quyền mang lại nhiều ý nghĩa thực tiễn:
– Đơn giản hóa thẩm quyền xét xử
Trước đây: Tranh chấp đất đai có yêu cầu hủy sổ đỏ phải chuyển lên Tòa tỉnh thì hiện nay Tòa án khu vực giải quyết trọn vẹn
– Giảm thời gian giải quyết vụ án, không phải chuyển hồ sơ giữa các cấp tòa, thẩm quyền được xác định rõ ràng ngay từ đầu.
– Phù hợp với mô hình Tòa án mới, mô hình mới hướng đến: Tòa án khu vực là cấp xét xử sơ thẩm chính và Tòa án tỉnh tập trung cho xét xử phúc thẩm.
Thẩm quyền hủy GCNSDD hiện nay thuộc về TAND cấp khu vực trong trường hợp không có kháng cáo
(Ảnh minh họa)
-
Một lưu ý quan trọng trong thực tiễn
Mặc dù Tòa án có quyền hủy GCNQSDĐ trong vụ án dân sự, nhưng:
Tòa án chỉ hủy khi việc cấp giấy chứng nhận đó ảnh hưởng trực tiếp đến việc giải quyết tranh chấp.
Ví dụ:
- Hai hộ gia đình tranh chấp ranh giới đất
- Một bên có sổ đỏ cấp sai diện tích
Trong trường hợp này:
Tòa án có thể:
- Xác định quyền sử dụng đất thực tế; Tuyên hủy hoặc điều chỉnh GCNQSDĐ đã cấp sai.
Kết luận
Theo quy định mới của pháp luật tố tụng từ năm 2025: Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền giải quyết sơ thẩm các tranh chấp đất đai và có quyền hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp trái pháp luật trong quá trình giải quyết vụ án dân sự. Tòa án nhân dân cấp tỉnh thực hiện chức năng xét xử phúc thẩm đối với bản án của Tòa án khu vực khi có kháng cáo, kháng nghị. Sự thay đổi này giúp đơn giản hóa thẩm quyền xét xử, rút ngắn thời gian giải quyết tranh chấp đất đai và phù hợp với mô hình tổ chức Tòa án mới.
Luật sư Trần Thị Hiền- 0989 936 675.
📞 Liên hệ Công ty luật Hiền Phúc Hà Nội để được tư vấn
Hotline: 0962 282 418;
Địa chỉ giao dịch: P428-VP3, Bán đảo Linh Đàm, Hoàng Liệt, Hà Nội;
Email: hienphuchn@gmail.com.
