Từ những thông tin và trao đổi gần đây về việc thay đổi mẫu trang phục của luật sư theo hướng sử dụng áo choàng trong hoạt động nghề nghiệp, nhiều ý kiến đã bày tỏ sự quan tâm và thích thú, nhưng đồng thời cũng có không ít băn khoăn, trăn trở đến từ chính những người luật sư có kinh nghiệm hành nghề thực tế.
Nghề luật sư là một nghề rất đặc thù. Luật sư không chỉ xuất hiện trong phòng xử án, mà còn phải di chuyển liên tục, đi nhiều địa phương, mang theo hồ sơ, làm việc trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, tiếp xúc với nhiều cơ quan, nhiều khách hàng và nhiều hoàn cảnh khác nhau. Vì vậy, bất kỳ sự thay đổi nào liên quan đến trang phục nghề nghiệp cũng không nên chỉ nhìn từ góc độ hình thức hay biểu tượng, mà cần được đặt trong tính khả thi, sự thuận tiện và giá trị thực chất đối với hoạt động hành nghề.
Luật sư phải di chuyển nhiều vì tính chất công việc (Ảnh minh họa)
Điều mà nhiều luật sư băn khoăn nhất là liệu việc khoác thêm một chiếc áo choàng ra bên ngoài bộ trang phục hiện hành có thực sự làm cho vị thế luật sư được nâng lên hay không. Nếu chỉ xét về hình ảnh, có thể áo choàng tạo ra một cảm giác trang trọng hơn, khác biệt hơn, thậm chí gợi liên tưởng đến hình ảnh luật sư tại một số quốc gia phương Tây. Nhưng nghề luật sư tại Việt Nam không thể chỉ mượn hình thức bên ngoài để tạo dựng uy tín. Nói cách khác, vị thế của luật sư không đến từ trang phục mà từ vai trò được thừa nhận trong thực tiễn; bởi nếu tiếng nói không được lắng nghe và tranh tụng không được tôn trọng thì hình thức cũng vô nghĩa, còn chính kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm và đạo đức hành nghề mới tạo nên uy tín và vị thế thực sự trước Hội đồng xét xử, khách hàng và xã hội.
Từ góc độ thực tế, việc bổ sung áo choàng còn làm phát sinh rất nhiều bất tiện. Luật sư hiện nay vốn đã có trang phục tương đối chỉnh tề và đủ thể hiện tính nghiêm túc khi tham gia phiên tòa, gồm áo sơ mi trắng, quần sẫm màu, giày, cà vạt, và khi cần có thể mặc comple hoặc áo vest. Nếu tiếp tục khoác thêm một lớp áo choàng dài ra bên ngoài, thì vào mùa hè sẽ rất nóng, bí bách, nặng nề; vào mùa đông cũng không hẳn thuận tiện vì luật sư đã phải mặc nhiều lớp trang phục. Trong điều kiện di chuyển bằng ô tô khách, xe máy, taxi, tàu xe đường dài, hoặc đi lại liên tục giữa các tỉnh, việc mang thêm một bộ áo choàng sẽ làm tăng sự cồng kềnh, lích kích, chưa kể nguy cơ nhăn nhàu, dính bụi bẩn và khó bảo quản.
Luật sư khi tham gia phiên tòa đã có quy định về trang phục chỉn chu (Ảnh: Báo pháp luật Tp.Hồ Chí Minh)
Cần nhìn nhận rằng phần lớn luật sư ở Việt Nam không phải lúc nào cũng hành nghề trong những điều kiện lý tưởng. Có người đi công tác xa liên tục, sáng làm việc ở địa phương này, chiều đã phải lên đường đến địa phương khác. Có người một mình vừa nhận hồ sơ, vừa soạn thảo tài liệu, vừa đi tòa, vừa tự thu xếp phương tiện di chuyển. Có những luật sư trẻ mới vào nghề, thu nhập còn chưa ổn định, không có khả năng chi tiêu quá lớn. Trong bối cảnh ấy, nếu đề xuất về trang phục mới được đưa vào hiệu lực, thì câu chuyện không còn chỉ là thẩm mỹ hay biểu tượng mà còn liên quan đến chi phí, tính hợp lý và sự chia sẻ gánh nặng với người hành nghề.
Ngay cả khi chấp nhận một bộ áo choàng như biểu tượng nghề nghiệp, thì cũng không thể chỉ nghĩ đến một bộ duy nhất. Trang phục nghề nghiệp phải bảo đảm sự sạch sẽ, chỉnh chu và thay đổi thường xuyên. Luật sư tham gia phiên tòa hôm nay, ngày mai có thể lại tiếp tục dự phiên khác. Nếu coi đó là trang phục bắt buộc, thì trên thực tế người hành nghề phải có từ hai bộ trở lên mới có thể xoay vòng sử dụng. Như vậy, tổng chi phí sẽ không còn dừng ở một con số nhỏ. Bất kỳ quy định nào đặt ra nghĩa vụ về hình thức cũng cần nhìn đến khả năng đáp ứng thực tế của số đông, chứ không chỉ xuất phát từ mong muốn tạo nên một hình ảnh đồng bộ.
Nhưng điều quan trọng hơn cả là câu chuyện nâng tầm luật sư không nên bị giản lược thành câu chuyện về quần áo. Muốn nâng tầm luật sư, trước hết phải nâng tầm vai trò của luật sư trong hệ thống tư pháp. Muốn luật sư được tôn trọng, phải có những thiết kế pháp lý và những thực hành tố tụng thật sự coi trọng luật sư như một chủ thể quan trọng trong quá trình bảo vệ công lý. Điều này thể hiện ở nhiều cấp độ. Đó là việc bảo đảm quyền tranh tụng bình đẳng, bảo đảm quyền tiếp cận hồ sơ và tài liệu theo luật định, bảo đảm quyền trình bày quan điểm đến cùng, bảo đảm việc Hội đồng xét xử lắng nghe và đánh giá đúng mức ý kiến của luật sư, và sâu xa hơn là bảo đảm một môi trường hành nghề không khiến luật sư phải e dè, gión rén hay lo sợ khi bảo vệ người dân trong những vụ việc nhạy cảm.
Vị thế của luật sư đến từ kiến thức và kinh nghiệm hành nghề thực tiễn (Ảnh minh họa)
Một nghề chỉ thật sự được nâng tầm khi xã hội nhìn thấy giá trị mà nghề đó đem lại. Đối với luật sư, giá trị ấy không phải là dáng vẻ bề ngoài, mà là năng lực hành nghề. Luật sư muốn được tôn trọng thì phải chứng minh được vai trò của mình bằng kết quả công việc, bằng tư duy pháp lý, bằng chiều sâu hiểu biết, bằng kỹ năng hỏi, kỹ năng tranh luận, kỹ năng viết, kỹ năng tư vấn, bằng kinh nghiệm xử lý những tình huống khó và bằng sự vững vàng khi đứng trước áp lực.
Ngược lại, nếu chỉ chăm chú vào việc tạo ra biểu tượng bề ngoài mà chưa giải quyết những vấn đề cốt lõi của nghề, thì rất dễ rơi vào tình trạng hình thức đi trước, còn thực chất đi sau. Khi đó, bộ áo choàng có thể khiến luật sư trông khác đi, nhưng chưa chắc làm cho người dân tin hơn, chưa chắc làm cho cơ quan tiến hành tố tụng tôn trọng hơn, và cũng chưa chắc giúp luật sư thuận lợi hơn trong hành nghề. Bởi niềm tin của xã hội đối với luật sư không đến từ việc luật sư mặc gì, mà đến từ việc luật sư làm được gì, bảo vệ được ai, và có dám đứng về phía lẽ phải hay không.
Tôi cho rằng, nếu thực sự muốn nâng tầm nghề luật sư, cần bắt đầu từ những việc thiết thực hơn. Cần tiếp tục hoàn thiện pháp luật để bảo vệ tính độc lập trong hành nghề luật sư. Cần có cơ chế ngăn ngừa việc lạm dụng quyền lực hoặc các biện pháp hành chính gây áp lực không cần thiết đối với luật sư. Cần nâng cao văn hóa tranh tụng, trong đó tiếng nói của luật sư được đối thoại trên tinh thần pháp lý và được đánh giá bằng lập luận, chứ không bị nhìn nhận bằng định kiến. Cần quan tâm hơn đến đào tạo kỹ năng, bồi dưỡng chuyên môn, xây dựng chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp và tạo điều kiện để luật sư, đặc biệt là luật sư trẻ, có cơ hội phát triển thực lực. Khi luật sư mạnh lên bằng chuyên môn và được hành nghề trong một môi trường thật sự tôn trọng pháp luật, thì vị thế nghề nghiệp sẽ tự nhiên được nâng lên.
Phục trang chỉ mang tinh bổ trợ về mặt hình thức (Ảnh minh họa)
Trang phục có thể là một phần của hình ảnh nghề nghiệp, nhưng không bao giờ là nền tảng duy nhất của danh dự nghề nghiệp. Một chiếc áo choàng có thể tạo ra cảm giác nghi thức, nhưng không thể thay thế tri thức. Một biểu tượng có thể tạo ấn tượng ban đầu, nhưng không thể thay thế bản lĩnh. Và một mẫu trang phục mới, dù có đẹp đến đâu, cũng không thể thay thế được sự tôn trọng mà luật sư phải được nhận từ pháp luật, từ cơ quan tiến hành tố tụng và từ chính xã hội. Luật sư muốn được nâng tầm, trước hết phải được tạo điều kiện để thể hiện đúng vai trò của mình, và bản thân mỗi luật sư cũng phải không ngừng nâng mình lên bằng trình độ hiểu biết, kỹ năng nghề nghiệp, kinh nghiệm thực tiễn và trách nhiệm với công lý.
Suy cho cùng, điều làm nên tầm vóc của một luật sư không nằm ở việc người đó khoác gì trên vai, mà nằm ở việc người đó mang gì trong đầu, giữ gì trong tim và thể hiện gì trong từng vụ việc. Khi luật sư có kiến thức, có bản lĩnh, có đạo đức, có sự độc lập và có khả năng bảo vệ được lẽ phải bằng pháp luật, thì dù trong bất kỳ trang phục nào, họ vẫn xứng đáng được tôn trọng. Còn nếu chỉ thay đổi hình thức mà chưa chạm tới những vấn đề gốc rễ của nghề, thì sự nâng tầm ấy rất dễ chỉ dừng lại ở bề mặt.
CÔNG TY LUẬT TNHH HIỀN PHÚC HÀ NỘI;
📍 Địa chỉ trụ sở: Thôn 2, xã Nam Phù, thành phố Hà Nội
📍 Địa chỉ giao dịch: P428 – VP3, Bán đảo Linh Đàm, Hoàng Liệt, Hà Nội
📞 Hotline tư vấn pháp lý: 0962 282 418
✉ Email: hienphuchn@gmail.com;
🌐 Website: hienphuclaw.com;
Tiktok: https://www.tiktok.com/@luatsu.hien?
