NGHỊ ĐỊNH 109 VÀ NỖI LO “LUẬT SƯ MẤT ĐỘC LẬP” KHI BẢO VỆ NGƯỜI DÂN
Gần đây, trong dư luận và giới hành nghề luật sư bắt đầu xuất hiện nhiều băn khoăn liên quan đến việc áp dụng các quy định xử phạt hành chính trong lĩnh vực luật sư, trong đó có những nội dung được cho là trao thêm vai trò cho chính quyền cơ sở trong việc kiểm tra, xử lý vi phạm. Về mặt nguyên tắc, không ai phủ nhận rằng việc quản lý, xử lý vi phạm là cần thiết. Một nghề đặc thù như luật sư, nếu không có kỷ cương, không có chế tài, thì rất dễ bị lợi dụng, làm ảnh hưởng đến niềm tin của xã hội. Tuy nhiên, vấn đề không nằm ở việc có hay không, mà nằm ở cách thiết kế và cách thực thi. Điều khiến nhiều luật sư trăn trở không phải là việc bị kiểm tra, mà là nguy cơ bị tác động khi đang thực hiện chức năng bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho người dân, đặc biệt trong các vụ án hành chính.
(Ảnh minh họa)
Thực tiễn hành nghề cho thấy, những vụ việc khó nhất, nhạy cảm nhất, lại thường rơi vào lĩnh vực hành chính như khiếu kiện quyết định thu hồi đất, đền bù giải phóng mặt bằng, tranh chấp liên quan đến cấp sai Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hay khiếu nại các quyết định hành chính cá biệt của UBND các cấp. Trong những vụ việc này, luật sư không chỉ làm nghề, mà thực chất đang đứng ở vị trí đối trọng pháp lý với cơ quan hành chính. Nếu cơ chế quản lý không đủ chặt chẽ, rất dễ xảy ra tình huống luật sư bảo vệ người dân nhưng lại chịu áp lực từ phía cơ quan bị khiếu kiện thông qua các kiến nghị, phản ánh.
Rủi ro lớn nhất không chỉ là việc bị xử lý, mà là tâm lý sợ bị xử lý. Chỉ cần tồn tại khả năng bị kiểm tra, bị đề xuất xử lý hoặc tạm đình chỉ hành nghề, điều đó đã đủ tạo ra một rào cản vô hình trong tâm lý của luật sư. Hệ quả là nhiều luật sư có thể né tránh các vụ việc hành chính nhạy cảm, giảm mức độ phản biện, và không theo đuổi vụ việc đến cùng. Khi đó, người thiệt thòi lớn nhất chính là người dân.
Trong các tranh chấp với cơ quan hành chính, người dân thường yếu thế về hiểu biết pháp luật, không nắm rõ trình tự thủ tục và dễ bỏ cuộc. Luật sư chính là người đồng hành, là tiếng nói phản biện và bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho họ. Nhưng nếu luật sư không dám làm hết vai trò, thì người dân dù biết mình bị thiệt cũng không dám đấu tranh. Đây là vấn đề của niềm tin vào công lý.
Luật sư là người đồng hành cùng thân chủ bảo vệ công lý (Ảnh minh họa)
Nguyên tắc của nhà nước pháp quyền là luật sư hành nghề độc lập và chỉ tuân theo pháp luật. Việc quản lý luật sư cần được thực hiện bởi cơ quan có thẩm quyền chuyên ngành với quy trình rõ ràng. Nếu để chính quyền cơ sở can dự sâu vào hoạt động hành nghề, rất dễ dẫn đến nhầm lẫn giữa quản lý và can thiệp, làm ảnh hưởng đến tính độc lập của luật sư.
Để các quy định phát huy hiệu quả mà không gây tác dụng ngược, cần đảm bảo minh bạch tiêu chí xử lý vi phạm, phân định rõ thẩm quyền, có cơ chế bảo vệ luật sư khi hành nghề đúng pháp luật và tăng cường vai trò của Đoàn Luật sư trong việc bảo vệ hội viên.
Một xã hội thượng tôn pháp luật không chỉ cần quy định chặt chẽ mà còn cần những con người dám thực thi pháp luật một cách độc lập. Nếu luật sư phải hành nghề trong tâm thế e dè, thì công lý cũng sẽ trở nên dè dặt và những người yếu thế sẽ là người chịu thiệt thòi nhiều nhất.
Liên hệ Luật sư Hiền Phúc
Hotline: 0962 282 418
Địa chỉ giao dịch: P428-VP3, Bán đảo Linh Đàm, Hoàng Liệt, Hà Nội
Email: hienphuchn@gmail.com
